Kỹ thuật cho cá chép đẻ tự nhiên trong ao

Spread the love
Rate this post

Từ lâu, cá chép thuần chủng đã có khả năng sinh sản tự nhiên trong ao. Tuy nhiên, do ảnh hưởng từ cá lai tạp và cá thoái hoá, cá chép nuôi trong ao thường gặp một số vấn đề về năng suất và sản lượng. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ giới thiệu với bạn phương pháp cho cá chép đẻ tự nhiên một cách đơn giản, giúp các hộ gia đình có thể chủ động sản xuất con giống chất lượng cao, đúng thời vụ.

1. Mùa vụ cho đẻ

Mùa đẻ chính của cá chép là mùa xuân và mùa thu. Trong khoảng thời gian này, bạn có thể thấy từng đàn cá chép vật đẻ khi trời mưa rào. Thông thường, mỗi đàn cá chép gồm 2-3 con đực cùng 1 con cái, sẽ bơi lội ven bờ sông hoặc đầm ao, nơi có nhiều cây cỏ, rong, bèo để làm nơi dựa cho việc vật đẻ. Các con đực sẽ tranh nhau tiếp xúc với cái. Cái sẽ uốn mình và phọt ra ngoài trứng. Vỏ trứng cá chép có chất dính, sẽ bám vào cây cỏ, rong, bèo. Cùng lúc đó, cá đực sẽ phun tinh dịch, khiến cho tinh trùng bơi trong nước gặp trứng và thụ tinh. Dựa vào hành vi sinh đẻ tự nhiên của cá chép, người ta đã nghiên cứu và áp dụng phương pháp cho cá chép đẻ theo ý muốn bằng cách tạo ra những điều kiện thuận lợi tương tự.

Phương pháp cho cá chép đẻ tự nhiên đòi hỏi các yêu cầu sau:

  • Cần lựa chọn các con cá bố mẹ trong ao nuôi có các điểm sau:
    • Cá bố mẹ nên có thân to và béo, da trơn bóng, không bị rách vây, không trớt vảy và không mắc bệnh. Cần đảm bảo số lượng cá đực và cá cái đủ.
    • Trứng cá nên căng tròn và rời, sẹ cá phải trắng và đặc (khi vuốt xuôi hai bên bụng cá, sẹ trắng chảy ra như sữa).

Thời vụ cho cá chép đẻ tốt nhất là vào mùa xuân. Trứng cá vụ xuân thường nhiều và chất lượng, do đó người dân thường cho cá chép đẻ trong vụ xuân (vụ thu chỉ dùng để cho đẻ cá tái phát dục). Tuy nhiên, rất ít trang trại cá giống quan tâm đến kế hoạch sản xuất cá chép giống, vì sản xuất vài chục triệu cá bột mè, trôi, trắm không khó. Tuy nhiên, sản xuất vài triệu cá chép bột trong một vụ là không dễ. Vì lượng trứng của cá chép ít, cần nuôi vỗ một lượng cá bố mẹ khá lớn, điều này tốn kém và chiếm diện tích ao. Vì vậy, các hộ gia đình nuôi cá ở địa phương cần nắm vững kỹ thuật cho cá chép đẻ tự nhiên để thực hiện sản xuất cá nuôi.

2. Cho cá đẻ tự nhiên

Để cho cá chép đẻ tự nhiên thành công, bạn cần lưu ý các điểm sau:

  • Chọn thời tiết thích hợp: Nhiệt độ lý tưởng cho cá chép đẻ là từ 18-25°C. Khi nhiệt độ xuống dưới 18°C, cá chép sẽ không đẻ được. Trước khi cho cá đẻ, hãy kiểm tra dự báo thời tiết để tránh những cơn gió mùa đông bắc sắp đến. Ngày đầu xuân, khi trời ấm áp và đêm trời ếch nhái kêu inh ỏi là thời điểm tốt để cá chép đẻ.

  • Lựa chọn cá cho đẻ: Trước khi cho cá đẻ, bạn cần kiểm tra cá bố mẹ. Nếu thấy cá có hiện tượng nhô vây, hở đuôi hoặc lượn sát ven bờ, đó là dấu hiệu cho thấy cá đã muốn đẻ. Bạn nên bắt một số con lên để kiểm tra chính xác. Dưới đây là cách kiểm tra:

    • Kiểm tra cá cái: Khi sắp đẻ, bụng cá sẽ to và căng, lật cá lên và nhìn vào giữa bụng, bạn sẽ thấy có một ngấn hằn lõm từ vây ngực đến tận hậu môn (dọc theo giữa hai buồng trứng). Sờ bụng, bạn sẽ thấy bụng mềm nhũn, da bụng mỏng, đặc biệt là phía cuối. Lỗ sinh dục cũng sẽ đỏ thẫm và hơi lồi. Nếu vuốt nhẹ vào bụng, trứng sẽ chảy ra, có màu vàng sẫm, trong suốt và rời thành từng cái. Những cá này có thể cho đẻ ngay đợt đầu. Một số kinh nghiệm cho thấy những con cái có bụng quá to, bành ra như bụng cóc và mềm nhão thường khó đẻ (cá đã thoái hoá). Ngược lại, những con cá cái mà khi vuốt thấy trứng màu vàng đục hoặc vàng xanh dính vào nhau từng chùm là trứng còn non.
    • Kiểm tra cá đực: Khi sắp phóng tinh trùng, nếu vuốt nhẹ hoặc cầm mạnh cá, tinh dịch sẽ chảy ra có màu trắng như nước vo gạo và đặc sền sệt như sữa hộp. Trường hợp tinh dịch còn loãng, tuy vẫn có màu trắng nhưng không đặc quánh là sẹ còn non.

3. Chọn nơi cho cá đẻ

  • Chọn ao cho cá đẻ: Diện tích ao nên tùy thuộc vào số lượng cá chép mà bạn muốn cho đẻ, có thể chọn ao rộng hoặc hẹp. Chọn ao có đáy trơ, tốt nhất là cát pha sét. Nguồn nước đưa vào ao cần sạch, không chua mặn và không bị ô nhiễm. Ao nên được tẩy rửa kỹ, có mức nước sâu khoảng 1m. Ngoài ra, bạn cũng có thể dùng bể đẻ cá mè, trôi, trắm hoặc bể chứa nước để cho cá chép đẻ.

  • Chọn ruộng cho cá chép đẻ: Nhiều nơi ở miền núi phía Bắc thường cho cá chép đẻ tự nhiên ngoài ruộng. Ruộng cho cá chép đẻ thường có diện tích khoảng 150-200m², đáy đất phải pha cát để dễ lấy nước và giữ nước tốt. Bề mặt ruộng cần được cày bừa và phơi nắng một thời gian để đáy ruộng cứng (tránh bị nứt nẻ). Bờ ruộng cần được đắp cao hơn mức nước, cao khoảng 50-60cm, có máng dẫn nước và cống tiêu nước thuận tiện. Cửa cống dẫn nước cần chắn phên để ngăn cá tạp theo vào ruộng. Trước khi cho cá đẻ, hãy đổ nước vào ruộng sâu khoảng 40-50cm. Nếu ruộng đó còn được sử dụng để ương trứng, bạn cần đào sẵn một cái hố khoảng 4m², sâu 0,6m và có xẻ mương sâu 0,2m làm đường cho cá đi lại kiếm ăn. Mặt hố có thể che phủ bằng lá cọ hoặc trồng mướp, bầu, bí để che nắng cho cá.

4. Chuẩn bị ổ đẻ

  • Lựa chọn vật liệu ổ đẻ: Thông thường, các loại xơ mềm có nhiều lông tơ nhỏ như bèo tây, xơ dừa, sợi nilông được sử dụng để làm ổ cho cá chép đẻ trứng. Trong số đó, bèo tây là phổ biến nhất. Nếu sử dụng bèo, bạn cần chọn loại bèo có rễ bánh tẻ, loại bỏ những rễ bèo thối, rửa sạch đất và sát trùng bằng nước muối 5% (0,5kg muối ăn pha trong 10 lít nước) hoặc xanh malachit nồng độ 3mg/lít, ngâm 15 phút rồi vớt ra để thả vào ổ đẻ. Sử dụng cây nứa quây bèo thành khung hình chữ nhật để tránh việc cá vật đẻ làm cho bèo tản mát. Theo nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thuỷ sản I, số lượng trứng của mỗi cá mẹ tỷ lệ thuận với khối lượng của cá. Cá nặng 1kg thường đẻ từ 120.000-140.000 trứng và cá nặng 1,5kg thường đẻ từ 180.000-210.000 trứng. Tỷ lệ trứng nở thành cá bột thường đạt từ 30-40% (100 trứng nở được 30-40 con cá bột). Một khung bèo rộng 1m² thường chứa khoảng 180 cây bèo. Vì vậy, mỗi cá có trọng lượng khoảng 1kg cần 1m² khung bèo. Hoàn cảnh nước không bị xoáy nhiều và bèo không đảo lộn.

5. Thành lập nhóm cá đẻ

Sau khi kiểm tra cá bố mẹ và chuẩn bị ao và ổ đẻ, nếu thời tiết thuận lợi, bạn có thể cho cá chép vào nơi vật đẻ. Trước khi cho cá đẻ, cần quyết định tỷ lệ đực cái phù hợp, để đảm bảo số lượng tinh dịch đủ để thụ tinh đầy đủ số trứng. Trong môi trường nuôi vỗ tốt, có thể ghép 1 cá cái + 2 cá đực hoặc 2 cá cái + 3 cá đực và vẫn có tỷ lệ thụ tinh cao. Khi ghép cá đực vào nhóm đẻ, có thể xen kẽ giữa con to và con nhỏ để kích thích cá vật đẻ, giảm số trứng rơi vãi vì bèo không bị đảo lộn và nước không bị xoáy nhiều như khi toàn bộ cá đực đều lớn.

Cho cá chép đẻ tự nhiên cần lưu ý:

  • Trước khi cho cá đẻ, hãy kiểm tra lại ao, ruộng và xem nguồn nước có sạch không, mức nước có đủ không. Nếu đạt yêu cầu, hãy thả ổ bèo xuống. Hãy theo dõi thời tiết để thả cá bố mẹ đúng lúc. Nếu gặp gió mùa đông bắc hay trời rét đột ngột, bạn nên tạm ngừng việc thả cá. Chỉ khi thời tiết ấm áp và nhiệt độ nước đạt từ 18-25°C, hãy tiếp tục cho cá đẻ. Khi thả cá, hãy cho cá cái vào buổi sáng và cá đực vào buổi chiều cùng ngày. Nếu thời tiết thuận lợi, cá có thể đẻ từ 3-4 giờ sáng.
  • Nếu đến 5 giờ sáng mà không thấy cá vật đẻ, bạn cần bơm nước vào ao hoặc ruộng (nếu có thể dùng vòi phun tạo mưa nhân tạo). Thời gian bơm nước khoảng 1-2 giờ. Sự xuất hiện nước mới sẽ kích thích cá và khiến cá đẻ. Cá có thể đẻ liên tục trong 2 đêm. Khi trứng đã bám đầy ổ, bạn cần thay ổ mới. Nếu để trong ổ trong 2 đêm liền mà cá vẫn không đẻ, hãy bắt cá trở lại ao nuôi vỗ và sau 20-30 ngày bạn có thể thả cá đẻ lại.

Thời gian từ khi cá đẻ đến khi kết thúc thường kéo dài 2 ngày và thường đẻ mạnh vào ngày đầu.

Có thể ước tính số lượng trứng cá đẻ tự nhiên một cách tương đối bằng công thức sau: Số trứng đẻ được = (P- P’ x 60.000). Trong đó, P là khối lượng tổng số cá cái trước khi đẻ và P’ là khối lượng tổng số cá cái sau khi đẻ. Có thể ước tính số cá bột thu được là từ 30-40% số trứng, giúp bạn nhận biết diện tích trứng ương thành cá bột.