Các tình tiết hấp dẫn về vi rút gây bệnh đốm trắng ở tôm và tôm gai là vector lây truyền

Rate this post

Vi rút đốm trắng (White Spot Syndrome Virus – WSSV) đã và đang gây ra nhiều ảnh hưởng đáng kể đến ngành nuôi tôm trên toàn thế giới, đặc biệt là tại Việt Nam. Chính vi rút này đã làm hàng loạt tôm chết hàng ngày ở Bà Rịa – Vũng Tàu từ năm 1993 và nhanh chóng lan rộng ra khắp các tỉnh thành từ Quảng Ninh đến Cà Mau. Bệnh đã xuất hiện trong 281 xã, 84 huyện thuộc 26 tỉnh và thành phố trên khắp cả nước, gây thiệt hại trên diện tích 5.020 hecta trong 25 năm (1993-2018). Bệnh còn khó kiểm soát do khả năng lây nhiễm phức tạp cả chiều ngang và chiều dọc, bằng cách lan truyền qua môi trường nước, thức ăn và từ tôm bố mẹ truyền sang tôm con. Vi rút còn có thể lây nhiễm sang nhiều loại giáp xác và động vật khác.

Hiện nay, việc kiểm soát WSSV lây truyền theo chiều dọc đã đạt được kết quả tốt trong các trang trại sản xuất tôm giống trên thế giới và tại Việt Nam thông qua kiểm dịch tôm bố mẹ trước khi cho sinh sản. Tuy nhiên, tôm bị bệnh đốm trắng thường xuất hiện ở các hộ nuôi do lây nhiễm theo chiều ngang, và véc tơ lây truyền bệnh/vật mang đã được xác định có vai trò quan trọng trong quá trình này.

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng có 3 loài tôm (tôm he – Penaeus indicus, tôm rảo – Etapenaeus ensis, tôm bạc – Metapenaeus lysianassa) ở tỉnh Cà Mau nhiễm WSSV từ năm 1999. Các nghiên cứu sau đó đã xác nhận thêm một số loài khác nhiễm và lan truyền WSSV, như tôm càng xanh nước ngọt Macrobrachium rosenbergii, giun cát Perinereis sp, cáy đỏ Uca sp và tôm càng M. nipponense. Trên thế giới, đã tìm thấy hơn 150 loài khác nhau. Việc nghiên cứu và xác định các loài sinh vật mang hoặc véc tơ truyền WSSV là rất quan trọng và cần thiết, đặc biệt là tại Việt Nam.

Tôm gai là một loài giáp xác phổ biến ở các cửa sông và cung cấp nguồn nước cho vùng nuôi tôm tại Nghệ An, Nam Định và Quảng Ninh. Một nghiên cứu mới nhất đã tìm hiểu về khả năng tôm gai là vector lan truyền bệnh đốm trắng đến tôm. Kết quả cho thấy tôm gai có khả năng nhiễm WSSV với tỷ lệ lên đến 100% sau 22 ngày theo dõi thí nghiệm. Tuy nhiên, những tôm gai dương tính với WSSV không có biểu hiện bất thường về màu sắc và vẫn hoạt động bình thường. Các nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng tôm gai có khả năng lan truyền WSSV sang tôm thẻ sau 5 ngày khi được nuôi trong cùng môi trường, đây cũng là nghiên cứu đầu tiên tại Việt Nam chỉ ra khả năng này.

Tôm gai xuất hiện trong ao nuôi tôm thường do sự thiếu nghiêm túc trong việc lọc nước hoặc không thực hiện việc cải tạo ao nuôi một cách đầy đủ. Điều này đã tạo điều kiện cho trứng và tôm gai con lọt vào ao nuôi, cạnh tranh thức ăn với tôm nuôi và tiềm ẩn nguy cơ lan truyền bệnh. Do đó, việc mô tả và thông tin rộng rãi về các đặc điểm cơ bản hình thái học của tôm gai là cần thiết để người nuôi có thể nhận biết và giảm thiểu sự xuất hiện của chúng trong ao nuôi.

Nguồn: Tepbac.com