Bệnh “đóng rong” ở tôm sú nuôi thâm canh và biện pháp phòng trị

Rate this post

Tôm sú là một trong những loài tôm quan trọng được nuôi thâm canh, bán thâm canh và quảng canh cải tiến phù hợp cho quy mô hộ gia đình. Tuy nhiên, hiện nay tình hình bị bệnh xảy ra thường xuyên đang gây ảnh hưởng lớn đến hiệu quả kinh tế của người nuôi. Ngoài các bệnh nguy hiểm khác như bệnh do vi rút hay bệnh liên quan đến gan tụy, bệnh do các sinh vật bám (bệnh “đóng rong”) cũng gây thiệt hại đáng kể.

Các sinh vật gây bệnh “đóng rong” bao gồm động vật nguyên sinh, vi khuẩn dạng sợi, tảo bám, vi nấm và nhiều loại khác. Tôm sú bị bệnh này có các dấu hiệu như mang tôm chuyển màu, vỏ tôm bị hà bám, vỏ tôm có lớp nhớt (xem hình 1).

Tôm sú bị bệnh "đóng rong"
Nguồn: Chanratchakool et al., 1995

Dấu hiệu bệnh “đóng rong” trên tôm sú

Tôm sú bị bệnh đóng rong có biểu hiện khác nhau tùy thuộc vào loại sinh vật bám và cả những chất bẩn bám trên bề mặt cơ thể. Hiện tượng đóng rong ở mang tôm thường làm cho mang đổi màu thậm chí bị đen. Hiện tượng đóng rong ở vỏ tôm thường làm vỏ tôm trơn giống như phủ lớp nhớt, vỏ tôm trông có tảo bám trên bề mặt và không sạch.

Bệnh đóng rong dễ nhận biết, toàn thân bị dơ, tập trung ở phần đầu ngực hay toàn thân, mang và các phụ bộ. Tôm bị bệnh đóng rong thì hoạt động khó khăn, yếu ớt và mang thường bị tổn thương hoặc biến đổi màu sắc. Bệnh cũng phá hủy vỏ tôm và làm cho các loại vi khuẩn và ký sinh trùng khác có thể xâm nhập vào.

Yếu tố nguy cơ gây ra bệnh

Bệnh đóng rong xảy ra do sự phát triển của các sinh vật bám và sự tích tụ các vật chất vô cơ trên bề mặt cơ thể tôm. Hiện tượng này thường xuất hiện ở những tôm có sức khỏe kém. Tôm yếu không thể tự làm sạch cơ thể hay lột xác bình thường như những tôm khác, vì vậy trên vỏ tôm thường bị các chất dơ bẩn bám vào. Ngoài ra, điều kiện ao nuôi xấu cũng làm tôm suy yếu và tạo điều kiện cho sự phát triển của các sinh vật gây bẩn bề mặt.

Các loài sinh vật có thể gây bệnh đóng rong ở tôm bao gồm động vật nguyên sinh, chân tơ, tảo và nhiều loại khác. Bệnh dễ xảy ra ở những ao nuôi có mức nước thấp, rong và tảo phát triển nhiều, những ao có đáy dơ hoặc nguồn nước xấu, nhiều chất hữu cơ (xem hình 2).

Đặc điểm hình thái của tác nhân gây bệnh "đóng rong" trên tôm sú
Nguồn: Chakraborti et al., 2011; Liao el al., 1992

Phương pháp phòng bệnh

Bệnh đóng rong gây ra bởi các sinh vật bám khác nhau nên phải chú ý dấu hiệu ban đầu để xử lý hiệu quả nhất. Cải tạo chất lượng nước và cho tôm ăn thức ăn đủ chất dinh dưỡng để kích thích tôm hoạt động và lột xác thường xuyên. Chỉ sử dụng hóa chất khi đã cải thiện chất lượng nước nhưng bệnh vẫn kéo dài. Cung cấp đầy đủ oxy để tôm dễ dàng lột xác hơn và sử dụng men vi sinh định kỳ. Quản lý chất lượng nước ao tốt, ổn định tảo trong ao và luôn đảm bảo nhu cầu oxy cho tôm.

Phương pháp trị bệnh

Có thể sử dụng formalin (37-40% formaldehyde) với liều lượng thường dùng là 25-30 mL/m3 nước ao nuôi. Nên sử dụng formalin ban ngày và sục khí liên tục trong quá trình xử lý. Formalin có tác dụng diệt sinh vật bám và kích thích sự lột xác của tôm. Ngoài ra, cũng có thể sử dụng BKC 80 với liều lượng 0,8 mL/m3 hoặc theo chỉ dẫn nhà sản xuất. Sử dụng chế phẩm vi sinh để phân hủy các chất hữu cơ và làm sạch đáy ao thường xuyên. Nếu cần, cũng có thể sử dụng một số hóa chất diệt tảo hoặc diệt nguyên sinh động vật.