Mùa sản vật trên sông

Spread the love
Rate this post

Sông Đồng Nai – nơi sở hữu nhiều loại thủy sản ngon nức tiếng. Tháng 2 và tháng 3 âm lịch là mùa của tôm tích, chem chép, cá bống sao và nhiều loại thủy sản khác. Đây cũng là thời điểm “ăn nên làm ra” của các ngư dân làm nghề chài lưới.

Ông Nguyễn Văn Sang, ấp Bà Bông, xã Phước An, H.Nhơn Trạch khoe con tôm tích bắt bằng tay

Hiện nay, các sản phẩm này đang được khách hàng đặt mua với giá khá cao. Tuy nhiên, không phải ngày nào người “đi săn” cũng có hàng để bán.

Tôm tích – “nữ hoàng” các loại tôm

Sông Đồng Nai không có mùa nước nổi như các tỉnh vùng ĐBSCL. Do đó, người dân ven sông Đồng Nai tính toán mùa khai thác các loại thủy sản dựa trên chu kỳ sinh sản của từng loài. Chẳng hạn, các loài cá như nâu, đối ăn ngon nhất vào tháng giêng, tháng 10 âm lịch, cuối mùa mưa; cua gạch khoảng tháng 10 đến tháng chạp, và từ tháng 2-3 trở đi là mùa tôm tích.

Tôm tích tự nhiên sống nhiều ở vùng cửa sông và khu vực giao thoa với biển, nơi có lượng phù sa màu mỡ và nguồn thức ăn vi sinh vật phong phú. Theo ngư dân địa phương, tôm tích thường vùi mình trong lớp bùn để ẩn náu và săn mồi.

Tôm tích tự nhiên

Khác với chu kỳ sinh sản của tôm tích biển, tôm tích nuôi và tôm tích tự nhiên ở sông sinh sản vào khoảng tháng 2-3 âm lịch. Mùa này, tôm tích ăn ngon nhất với thịt đầy đặn, dai ngọt. Đặc biệt, con cái có chuỗi trứng dài từ cổ đến đuôi, ăn ngon và hàm lượng dinh dưỡng cao hơn cả tôm hùm và tôm càng xanh. Tôm tích sông có trọng lượng lớn nhất vào khoảng 300g/con.

Có nhiều cách chế biến tôm tích, đơn giản nhất là luộc gỡ thịt, nướng chấm muối ớt, chiên hoặc làm cháy tỏi. Hiện nay, tôm tích được ngư dân bán cho thương lái với giá khoảng 400-600 ngàn đồng/kg tùy theo trọng lượng.

Ông Nguyễn Văn Sang, ấp Bà Bông, xã Phước An, H.Nhơn Trạch, là người đã có nhiều kinh nghiệm “săn” tôm tích trong suốt nhiều năm. Ông đã từ nhỏ theo cha mẹ đi sông nên quen với việc dùng tay bắt tôm tích.

Trong số những phương pháp “săn” mà ông Sang áp dụng, đẩy côn là cách bắt công phu nhất. Côn là một ngư cụ dài khoảng 80cm-1m, được làm bằng cọng sắt. Một đầu côn gắn 3-4 lưỡi như lưỡi câu, nhưng lớn hơn. Khi thuyền di chuyển dọc mép sông, côn được thả xuống nước, cây côn chạm vào thân tôm tích sẽ làm nó giật mình, chui xuống trốn dưới lớp bùn và tạo ra những bọt khí như bong bóng nước. Lúc này, ông Sang dùng cái nơm ụp ngay chỗ bọt khí là có thể bắt được tôm tích. Cũng có khi, ông Sang không cần dùng đến nơm tre mà nhảy xuống nước bắt tôm. Cách bắt này ông cũng áp dụng với các loại cá sông.

Hiện nay, người ta có thể mua tôm tích ở các chợ, chợ trực tuyến hoặc vựa hải sản. Tuy nhiên, người sành ẩm thực vẫn thích đến đây thưởng thức tôm tích thiên nhiên giữa không gian bốn bề sông nước xanh mát.

Chem chép mùa điều

Theo lời của ngư dân ven sông, mùa chem chép béo và thịt ngọt nhất là khi những trái điều bói chín rụng gốc. “Muốn biết cụ thể tình hình thu hoạch chem chép thất, trúng ra sao, chỉ cần nhìn vào cây điều. Nếu điều thất mùa thì năm đó sẽ có nhiều chem chép” – một ngư dân chia sẻ.

Người trong nghề không gọi việc bắt chem chép là “đi bắt” mà gọi là “đi đào”. Họ dùng cuốc nhỏ hoặc một khúc cây đào chem chép dưới bùn. Cũng có người dùng tay bắt chem chép như bắt sò huyết, nhưng ít. Dấu hiệu để nhận biết hang chem chép rất dễ, đó là những lỗ nhỏ giống như tổ ong, mỗi lỗ là một con.

Ông Nguyễn Văn Dân, quê Tiền Giang, bắt cá bống sao trên sông Đồng Nai

Từ sáng sớm, những người đi đào chem chép đã xuống ghe ra sông. Họ tìm kiếm chem chép trên các bãi bồi. “Giờ đi đào chem chép không cố định, tùy theo con nước. Có khi chúng tôi đi vào lúc 4-5 giờ sáng, có ngày đến tận 7 giờ sáng mới ra khơi” – anh Nguyễn Văn Tô, ấp Bà Trường, xã Phước An, H.Nhơn Trạch cho biết.

Trung bình mỗi ngày, anh Tô đào được 8-10kg chem chép, thu nhập khoảng 250-400 ngàn đồng. Chem chép từ sông không có cát, chỉ cần ngâm nước vài giờ để làm sạch bùn đất bám trên vỏ cá là có thể nướng mỡ hành, hấp sả, xào dừa hoặc đơn giản là hấp với ít rau răm và chấm muối tiêu chanh. Nhưng với người dân ven sông, cách thưởng thức chem chép độc đáo nhất là nấu canh với quả điều chín.

Đặc sản cá bống sao

Một loại thủy sản khác làm say đắm thực khách khi đến với vùng sông nước hạ du sông Đồng Nai là cá bống sao. Cá bống sao có hình dáng mình tròn và thuôn dài hơn cá bống thông thường. Da cá bống sao có những đốm màu xanh và trắng giống những chòm sao, vì thế mà người ta gọi nó là cá bống sao. Cá bống thường sống ở những vùng nước lợ, nơi có cửa sông đổ ra biển.

Khi nước rút, những con cá bống sao bò ra các bãi bồi ven sông, tạo nên cảnh như đám còng bò lớn trên mặt biển. Để bắt cá bống sao, người ta thường chèo ghe ra bãi bồi, tìm các hang ngách hoặc theo dõi các dấu vết trên mặt bùn để xác định vị trí hang của cá bống, sau đó dùng tay thọc sâu xuống bùn để bắt. Với những người có kinh nghiệm săn thủy sản trong sông Đồng Nai như ông Nguyễn Văn Dân, quê Tiền Giang, họ đã phát triển phương pháp thiết kế lưới dây giống hình con rắn. Khi nước rút, họ đặt lưới ở mép nước và dùng cây để nhẹ nhàng xua những con cá chạy vào lưới. Trung bình mỗi ngày, ông Dân đặt lưới được 5-6kg cá bống sao.

Ngư dân bắt chem chép trên bãi bồi

“Cá bống sao có đặc điểm di chuyển rất nhanh và hang nhiều ngóc ngách. Do đó, người không có kinh nghiệm dù nhìn thấy cá trên mặt bùn thì cũng không thể bắt được” – ông Dân nói.

Giống như các loại cá bống khác, cá bống sao hiếm khi được nuôi. Do đó, những người biết đến loại thực phẩm này luôn muốn ăn ít nhất một lần khi mùa bống sao đến. Trên thị trường, cá bống sao được bán với giá từ 80-100 ngàn đồng/kg.

Ngư dân địa phương cho rằng, cá bống sao là loài cá ngon nhất trong các loài cá bống nhờ thịt mềm, thơm ngon và ít xương. Cá bống sao thích hợp để ướp gia vị rồi kho với sả ớt, hấp, xào dừa hoặc đơn giản là hấp với ít rau răm và chấm muối tiêu.

Ban Mai