Về nơi “con tôm ôm gốc đước”

Spread the love
Rate this post

Món nhà quê trở thành “hàng” xuất khẩu

Ngọc Hiển là một trong sáu huyện ven biển của tỉnh Cà Mau, với biển bao quanh và cây rừng ngập mặn xanh tươi che phủ khắp nơi. Dưới sự che chở từ những tán rừng đó, sống tự nhiên những loài thủy sản như tôm, cua, cá, vọp, ốc len… Sinh sản tự nhiên và trở thành những món ăn thịnh soạn của những gia đình nông dân.

Kể từ khi nhận được giấy phép xuất khẩu từ các tổ chức như EU, Hà Lan…, tôm sinh thái Ngọc Hiển bắt đầu tiến vào thị trường quốc tế. Diện tích nuôi tôm cũng được mở rộng đáng kể. Trong cuộc trò chuyện với ông Phan Hoàng Hôn, Trưởng ban công tác mặt trận ấp Nguyễn Quyền, chúng tôi đã được tận mắt chứng kiến khu rừng đước nuôi tôm sú của gia đình ông. Ông cho biết: “Nuôi tôm sinh thái giống như nuôi tự nhiên, chọn giống tốt và để nó tự kiếm ăn và lớn lên. Môi trường nước và xung quanh phải đảm bảo không ô nhiễm… Nhờ làm theo cách này, tôm sạch ở đây bán cháy hàng, cá, cua đều là đồ sạch”.

Gần đó, ông Lý Văn Tiến, Bí thư Chi bộ ấp Nguyễn Quyền, nuôi tôm sinh thái trong chuỗi dự án của Tập đoàn Minh Phú nói: “Khi thực hiện quy trình nuôi tôm sinh thái, tôm được doanh nghiệp mua hết với giá cao hơn 5.000 đồng/kg so với tôm thông thường. Tổng thu từ tôm năm 2021 hơn 70 triệu đồng, tăng khoảng 30% so với trước đó. Gia đình còn có thêm thu nhập từ nuôi cua, sò, vọp… như nguồn thu từ tôm”.

Toàn huyện Ngọc Hiển có hơn 53.000ha nuôi tôm dưới tán rừng ngập mặn, được gọi là mô hình tôm-rừng hoặc “con tôm ôm gốc đước”. Trong số này, khoảng 49% diện tích đang nuôi tôm sinh thái, tập trung chủ yếu ở các xã Viên An, Viên An Ðông, Đất Mũi… Chỉ riêng tại xã Viên An, sau hơn 1 năm triển khai dự án nuôi tôm sinh thái, đã có hơn 2.560ha của 560 hộ dân được cấp giấy chứng nhận, nâng tổng diện tích tôm sinh thái đã được công nhận lên hơn 9.000ha (1.800 hộ) trên toàn huyện Ngọc Hiển.

Phó Chủ tịch UBND xã Viên An, Trần Hiếu Giang cho biết: Quá trình nuôi tôm sinh thái, nhân dân trong xã phải xử lý nước bằng men vi sinh đạt chuẩn; gia đình không nuôi gia súc, gia cầm ô nhiễm; địa phương không cho nhà cầu, chuồng tồn tại trên sông; hằng tháng có cán bộ kỹ thuật xuống tận hộ dân kiểm tra; hộ nuôi phải có nhật ký nuôi tôm và bán tôm đúng nơi chỉ định…

Về nơi “con tôm ôm gốc đước” ảnh 1
Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau Nguyễn Tiến Hải (bìa trái) trong một lần thực tế thu hoạch tôm sinh thái ở xã Viên An, huyện Ngọc Hiển.

Chất lượng tạo nên sự khác biệt

Tôm Cà Mau đã có mặt ở hơn 90 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới, với tổng kim ngạch xuất khẩu hàng năm khoảng 1 tỷ USD. Mặc dù tỷ trọng xuất khẩu thủy sản của tỉnh chưa lớn, nhưng tôm sinh thái trở thành mặt hàng đặc biệt “không đụng hàng” tại địa phương và cả nước. Mô hình này đã được triển khai phổ biến đối với nông hộ nhận khoán đất rừng ở huyện Năm Căn, Ngọc Hiển và Đầm Dơi. Hiện nay, tổng diện tích tôm sinh thái đã được nhiều tổ chức quốc tế công nhận ở Cà Mau là hơn 19.000ha, với khoảng 4.200 nông hộ. Mục tiêu của Cà Mau đến cuối năm 2022 là đạt 25.000ha, với khoảng 4.500 hộ, tổng sản lượng tôm sinh thái hơn 13.000 tấn.

Ông Nguyễn Văn Trung, Phó Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản Cà Mau, chia sẻ: Mô hình nuôi tôm sinh thái chủ yếu là tôm sú, được thả giống và nuôi trong môi trường tự nhiên có độ che phủ cây rừng từ 50-60% diện tích mặt nước và nuôi mật độ thưa. Tôm sinh thái không được cho ăn thức ăn công nghiệp mà tự tìm thức ăn trong môi trường nước để phát triển. Tôm ít chịu sự tác động của con người và khoa học kỹ thuật. Khi tôm đạt trọng lượng theo yêu cầu, người nuôi mới tiến hành thu hoạch.

Nhờ được nuôi trên vùng đất ngập mặn ven biển, nước không bị ô nhiễm và được phù sa bồi đắp, tôm sú sinh thái Cà Mau lớn con, thịt săn chắc, là loại thực phẩm ngon, bổ dưỡng và tốt cho sức khỏe. Đáp ứng được yêu cầu của khách hàng khó tính trên thế giới về “tôm sạch” – ông Trung tiết lộ.

Cà Mau có hơn 290.000ha nuôi trồng thuỷ sản, với hệ sinh thái đặc thù bao gồm vùng rừng ngập mặn, vùng rừng tràm ngọt kết hợp trồng lúa và nuôi cá đồng tự nhiên, vùng lợ (6 tháng nước mặn, 6 tháng nước ngọt vào mùa mưa) nuôi tôm kết hợp trồng lúa theo hướng nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ. Do có lợi thế về tự nhiên và đất đai không bị nhiễm chất độc hại, nhiều địa phương trong tỉnh đang mở rộng sản xuất nông nghiệp xanh để không tạo ra hiệu ứng nhà kính.

Ở miệt rừng Ngọc Hiển, theo Nghị quyết 05 của Huyện ủy, UBND huyện đã ban hành nhiều chương trình hành động nhằm nâng cao hiệu suất, chất lượng và hiệu quả nuôi trồng thủy sản bền vững giai đoạn năm 2021-2025. Ông Lý Hoàng Tiến, Phó Bí thư Thường trực Huyện ủy Ngọc Hiển, chia sẻ: Huyện đang triển khai nhiều giải pháp để những người giữ rừng phát triển nuôi trồng thủy sản bền vững, đặc biệt là mô hình nuôi tôm sinh thái. Đồng thời cung cấp hỗ trợ kỹ thuật, quy trình nuôi kết hợp với những loại thủy sản khác để đạt chứng nhận tôm sạch Cà Mau và tạo ra những sản phẩm đặc biệt để phục vụ du khách và xuất khẩu.

Với cùng mục tiêu tạo ra sự chuyển biến mới trong kinh tế nông nghiệp, cấp ủy, chính quyền huyện Thới Bình (tỉnh Cà Mau) cũng đã ban hành nghị quyết và chương trình hành động chuyên về sản xuất lúa-tôm sạch, lúa-tôm hữu cơ gắn với phát triển du lịch sinh thái dựa vào cộng đồng cho giai đoạn 2021-2025 và những năm tiếp theo. Mục tiêu của địa phương này đến năm 2025 là có từ 95% đến 100% diện tích nuôi tôm, trồng lúa của huyện sản xuất theo quy trình lúa sạch và quy trình nuôi tôm sinh thái. Trong đó, có hơn 10.000ha canh tác theo quy trình lúa-tôm hữu cơ.

Đồng chí Lý Minh Vững, Chủ tịch UBND huyện Thới Bình, cho biết: Xu hướng thị trường ngày càng ưa chuộng nông sản an toàn, nông sản sạch. Vì vậy, địa phương đang hướng dẫn nông dân sản xuất theo quy trình và tiêu chuẩn để tạo ra những sản phẩm chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu của doanh nghiệp và thị trường tiêu thụ. Khi đạt được như vậy, nông sản của bà con sẽ có sự khác biệt và không phải lo lắng về việc tiêu thụ.

Nông nghiệp xanh ở Cà Mau liên quan mật thiết đến việc nâng cao giá trị tôm-rừng, tôm-lúa để tạo ra thương hiệu tôm sạch, lúa sạch, lúa hữu cơ. Lãnh đạo tỉnh đang mời gọi và thu hút đầu tư các dự án du lịch sinh thái, kết hợp các chương trình và sản phẩm du lịch liên quan đến môi trường sinh thái phù hợp với biến đổi khí hậu… nhằm tạo nên đặc trưng và khác biệt của Cà Mau. Khi xây dựng được thương hiệu đặc trưng và khác biệt, Cà Mau sẽ phát triển mạnh ngành công nghiệp không khói và có lợi thế hơn trong xuất khẩu thủy sản – Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Huỳnh Quốc Việt nói.

Cà Mau đang thực hiện theo lộ trình để tạo ra “tăng trưởng xanh” trong tương lai. Cùng với nông dân và chính quyền địa phương, các doanh nghiệp xuất khẩu chủ lực ở Cà Mau cũng đang tích cực xây dựng và phát triển vùng nuôi bền vững theo các chứng nhận quốc tế như Naturland, ASC, Selva Shrimp… và nỗ lực duy trì chất lượng chứng nhận. Tuy nhiên, để đạt được giá trị như mong muốn, vẫn còn nhiều rào cản cần tháo gỡ, đặc biệt về hạ tầng phục vụ nông nghiệp, cơ chế quản lý đất rừng, chính sách hỗ trợ chuyển đổi sinh kế cho dân và mô hình điểm thành công.