Tôm hùm bông đối mặt với khó khăn về xuất khẩu?

Spread the love
Rate this post

Những thông tin mới nhất từ báo Thanh Niên cho biết rằng Tôm hùm bông đang gặp khó khăn trong việc xuất khẩu sang Trung Quốc. Tình hình này đã kéo dài trong một thời gian dài, khiến nhiều xe vận chuyển phải trả về và gây thiệt hại lớn cho các hộ nuôi và doanh nghiệp. Tại buổi làm việc gần đây giữa đại diện cơ quan quản lý Việt Nam và Trung Quốc, Vụ Giám sát kiểm dịch động thực vật (Tổng cục Hải quan Trung Quốc) đã thông tin về quy định mới của nước này.

Trung Quốc đã sửa đổi danh mục các loài động vật hoang dã nguy cấp cần được bảo vệ, trong đó tôm hùm bông được xếp loại cấp độ 2. Điều này đồng nghĩa với việc cấm đánh bắt, sử dụng và kinh doanh tôm hùm bông và các loài động vật hoang dã nguy cấp khác. Đối với tôm hùm bông nuôi, chúng không được đánh bắt trực tiếp từ biển và phải có minh chứng rõ ràng về quá trình nuôi. Ngoài ra, việc xuất khẩu tôm hùm bông nuôi vào Trung Quốc cũng cần phải xin cấp phép về bảo vệ động vật hoang dã từ Cục Ngư nghiệp, Bộ Nông nghiệp Trung Quốc. Phía Trung Quốc cũng yêu cầu các cơ sở bao gói và nuôi tôm hùm bông xuất khẩu phải thực hiện đăng ký thông tin chi tiết về cơ sở nuôi tôm hùm.

Cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường (Bộ NN-PTNT) cho biết rằng vướng mắc trong việc xuất khẩu tôm hùm bông vào Trung Quốc là do vấn đề bảo vệ động vật quý hiếm, nguy cấp và các thủ tục chứng minh quá trình nuôi trồng không đáp ứng yêu cầu này. Tuy nhiên, các yêu cầu về an toàn thực phẩm và thủ tục hải quan vẫn không thay đổi. Cục này cũng đề xuất Bộ NN-PTNT thông báo tới các cơ sở bao gói xuất khẩu và cơ sở nuôi tôm hùm bông về quy định biểu mẫu đăng ký của Trung Quốc đối với xuất khẩu tôm hùm bông sống vào thị trường này.

Với thông tin trên, phóng viên Thanh Niên đã tiếp xúc với một số doanh nghiệp và chủ trại nuôi tôm hùm bông. Đa số cho biết so với tôm hùm xanh, tôm hùm bông nuôi khó hơn, chi phí cao hơn và đầu ra không ổn định. Trong khi đó, tôm hùm xanh vẫn tiêu thụ tốt và giá bán cũng chấp nhận được. Nhiều hộ nuôi tôm hùm bông đã gặp khó khăn và chịu lỗ do tình hình này.

Bà Nguyễn Thị Anh Thư, Giám đốc Công ty TNHH Thủy sản và Thương mại tổng hợp Thành Nhơn (TP.HCM), cũng cho biết: “Tình hình xuất khẩu tôm hùm bông đã bị ách tắc từ lâu, nhưng tôi mới biết là do Trung Quốc sửa luật và yêu cầu nghiêm ngặt hơn về việc truy xuất nguồn gốc. Đối với công ty của tôi, chúng tôi vẫn đang xuất khẩu tôm hùm xanh bình thường. Nhưng đối với quy định mới này, việc cho minh chứng nguồn gốc tôm hùm bông không phải tự nhiên là rất khó khăn. Nếu Trung Quốc yêu cầu chứng minh được nguồn gốc tôm hùm bông không phải tự nhiên, thì việc này là không dễ dàng với người nuôi. Quy định này giống như “đóng cửa” đối với tôm hùm bông”.

Khó đáp ứng tiêu chuẩn mới của Trung Quốc
Tôm hùm hiện đang được nuôi phổ biến ở các tỉnh Nam Trung bộ, đặc biệt tại Phú Yên và Khánh Hòa. Tại Phú Yên, có khoảng 96.000 lồng nuôi tôm hùm, chủ yếu tại các địa phương như Tx.Sông Cầu, H.Tuy An và Đông Hòa. Sản lượng tôm hùm bình quân khoảng 1.500 tấn/năm. Còn tại tỉnh Khánh Hòa, có 4 vùng nuôi tôm hùm là Vạn Ninh, Ninh Hòa, Nha Trang và Cam Ranh. Tổng số lồng thả nuôi tôm hùm trên toàn tỉnh khoảng 64.500 ô lồng, sản lượng bình quân trên 1.300 tấn/năm. Trong đó, có hai loài tôm hùm được nuôi phổ biến nhất là tôm hùm bông/sao (Panulirus ornatus) và tôm hùm xanh/đá (Panulirus homarus). Khoảng 90% sản lượng tôm hùm VN được xuất khẩu sang Trung Quốc thông qua hình thức tiểu ngạch.

Theo Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tỉnh Khánh Hòa, công nghệ nuôi tôm hùm bằng lồng bè của ngư dân vẫn còn hạn chế và chưa đáp ứng được biến đổi khí hậu. Tôm hùm nuôi sử dụng hoàn toàn thức ăn tươi, chưa sản xuất được thức ăn công nghiệp cho tôm; môi trường nuôi tại các vùng nuôi chưa đảm bảo và dẫn đến ô nhiễm; giống tôm hùm chủ yếu nhập từ nước ngoài và khai thác từ tự nhiên. Kế hoạch phát triển tỉnh Khánh Hòa cho đến năm 2030, nhìn đến năm 2050 sẽ sắp xếp lại số lượng lồng bè nuôi tôm hùm ven bờ, triển khai quy hoạch vùng biển để người dân yên tâm sản xuất và ổn định đời sống. Ngoài ra, cũng sẽ đầu tư hạ tầng vùng nuôi tôm hùm tập trung, thả phao tiêu, chia lô phân luồng lạch để đảm bảo sức tải và không ô nhiễm môi trường, đồng thời tạo mỹ quan môi trường vùng nuôi; phát triển các vùng nuôi tôm hùm theo hướng trang trại, công nghiệp và kết hợp chế biến.

Sau khi Trung Quốc cung cấp biểu mẫu đăng ký mới cho việc khai báo xuất khẩu tôm hùm, Cục Thủy sản (Bộ NN-PTNT) đã chỉ đạo và phối hợp với các địa phương thực hiện rà soát, thẩm tra và hoàn thiện danh sách các cơ sở nuôi tôm hùm bông xuất khẩu sang Trung Quốc. Nhằm đáp ứng các quy định của Việt Nam và Trung Quốc, danh sách này đã được gửi cho Cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường để chuyển đến phía Trung Quốc. Hiện nay, đã có 46 cơ sở bao gói tôm hùm tại Việt Nam được Trung Quốc phê duyệt cho xuất khẩu.

Trả lời phỏng vấn của báo Thanh Niên, ông Trần Đình Luân, Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản, cho biết: “Những quy định mới mà Trung Quốc áp dụng là rào cản đáng kể đối với tôm hùm bông Việt Nam. Hiện tại, trên thế giới chưa có nước nào đạt được thành công trong việc nuôi và thương mại hóa tôm hùm bông giống. Gần đây, chỉ có Úc mới làm được một số tiến bộ về sinh sản nhân tạo. Do đó, ngành nuôi tôm hùm gặp khó khăn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới của Trung Quốc”.

Một số chủ trại nuôi tôm hùm bông tại khu vực Đầm Môn (Phú Yên) cho biết hiện vẫn còn nuôi nhiều tôm hùm bông, nhưng trước sự thay đổi của thị trường, họ sẽ chuyển đổi dần dần dù sẽ gặp khó khăn về đầu ra và phải trông chờ vào thị trường nội địa.