Acid hữu cơ trong nuôi trồng thủy sản

Spread the love
Rate this post

Nuôi trồng thủy sản là một ngành nghề mà hiện nay đã nhận được rất nhiều sự quan tâm và nghiên cứu. Trong số đó, acid hữu cơ đang trở thành một chủ đề quan trọng, tập trung chủ yếu vào khả năng tăng cường hấp thu phospho và các khoáng chất khác của động vật thủy sản. Ngoài ra, acid hữu cơ còn có các tác dụng khác như ức chế sự phát triển của các vi sinh vật gây hại, cải thiện tốc độ tăng trưởng và gia tăng thành tích vật nuôi.

Tác dụng lên vi khuẩn gây bệnh và hệ vi khuẩn đường ruột của vật chủ

Các nghiên cứu đã chứng minh acid hóa bột cá và nguyên liệu làm thức ăn có thể giúp khống chế sự phát triển của vi khuẩn trong điều kiện bảo quản. Acid hữu cơ và sự phối trộn trong chế biến thức ăn có thể đem lại lợi ích như một chất điều chỉnh môi trường đường ruột (Gut Environment Modifier – GEM). Những acid hữu cơ như acid formic, benzoic và furamic ức chế sự phát triển của vi khuẩn.

Những phân tử của acid hữu cơ thẩm nhập vào vách tế bào vi khuẩn (đặc biệt là vi khuẩn gram âm), phân ly trong tế bào chất và làm rối loạn chức năng của tế bào. Do đó, khi được dùng với liều lượng thích hợp, hỗn hợp các muối của các acid này đem lại sự an toàn, hiệu nghiệm và chi phí thấp trong việc kiểm soát bệnh đường ruột do vi khuẩn gram âm, thúc đẩy hệ vi khuẩn đường ruột của vật chủ phát triển.

Tác dụng kích thích tăng trưởng

Những chất kháng sinh được thêm vào thức ăn trong nuôi trồng thuỷ sản đã chứng minh cải thiện tăng trưởng và hệ số chuyển hóa thức ăn của vật nuôi. Tuy nhiên, gần đây đã có sự gia tăng nhận thức của người tiêu dùng và các nhà nuôi trồng thuỷ sản về nuôi trồng thuỷ sản bền vững và có trách nhiệm, cũng như có quá nhiều tranh luận về các sản phẩm xuất xứ từ các quốc gia Đông Nam Á. Ngoài ra, EU đã cấm sử dụng tất cả kháng sinh trong thức ăn động vật vì việc sử dụng các kháng sinh ở nồng độ thấp trong thức ăn chăn nuôi sẽ có khả năng chuyển những gen kháng khuẩn sang các vi khuẩn gây bệnh cho người và động vật.

Chính vì vậy, các acid hữu cơ và muối của chúng đã được quan tâm sử dụng như là những phụ gia trong thức ăn chăn nuôi (được gọi là non-antibiotics) nhằm thay thế các chất kháng sinh. Trong dinh dưỡng động vật, các chất acid hữu cơ và muối của chúng được dùng để cải thiện thành tích vật nuôi thông qua các đường khác nhau: thức ăn, trong đường dạ dày – ruột và do đó ảnh hưởng đến quá trình trao đổi chất của động vật.

Bảng 1. Tác dụng của acid hữu cơ và muối trong dinh dưỡng động vật.

  • Phạm vi

  • Đường dạ dày

  • Ruột

  • Thức ăn

  • H+: Giảm pH

  • Giảm khả năng liên kết acid

  • Giảm sự phát triển của vi khuẩn

  • H+ và ion (-): Kháng khuẩn

Bảng 2. Năng lượng của các acid hữu cơ và muối của chúng trong thức ăn dùng trong nuôi trồng thuỷ sản.

  • Acid hữu cơ/muối

  • Độ hoà tan trong nước

  • Năng lượng thô (kcal/kg)

  • Formic acid

  • Rất tốt

  • 1.385

  • Acetic acid

  • Rất tốt

  • 3.535

  • Propionic acid

  • Rất tốt

  • 4.968

  • Lactic acid

  • Tốt

  • 3.607

  • Citric acid

  • Tốt

  • 2.460

  • Calcium formate

  • Thấp

  • 931

  • Sodium formate

  • Rất tốt

  • 931

  • Calcium propionate

  • Tốt

  • 3.965

  • Calcium lactate

  • Thấp

  • 2.436

Nguồn: Freitag, 2006; trích bởi Christian Lückstädt, 2006a.

Mặc dù đã có nhiều báo cáo về tác dụng của các acid hữu cơ, nhưng những nghiên cứu trong phòng thí nghiệm đã cho thấy tác dụng của thức ăn có bổ sung các acid hữu cơ và muối của chúng còn phụ thuộc vào loại thuỷ sản và/hoặc phụ thuộc vào loại acid được nghiên cứu. Đặc biệt cần có nghiên cứu sâu hơn về cơ chế kháng khuẩn của các acid hữu cơ và không loại trừ các vi khuẩn gây hại sẽ dần dần chịu được môi trường có pH thấp, từ đó phát sinh ra những chuỗi vi khuẩn gây hại có độc lực cao hơn so với các chuỗi vi khuẩn được biết hiện nay.

Nguồn Tép Bạc